رَبَّنا ظَلَمْنا أَنْفُسَنا وَ إِنْ لَمْ تَغْفِرْ لَنا وَ تَرْحَمْنا لَنَکُونَنَّ مِنَ الْخاسِرين                                                                                                                                                                                                   ENGLISH       


معرفي شهر سميرم

کد : 3بازدید 10009 بارنویسنده: مرتضی افشاری تاریخ انتشار 1 مطلب قابل چاپ


**ديباچه


استان اصفهان با بيشينه کهن و چندين هزار ساله ، با آثار و بناهاي تاريخي بي نظير و با جغرافياي متنوع و وسيع که از يک سو تا خلوت روياگون کوير کشيده شده و از ديگر سو به بلنديهاي خيال انگيز کوهستانها رسيده و از سوي ديگر در جلگه هاي جادويي و زيباي زاينده رود آرميده است. موزه اي از جاذبه هاي گردشگري است که آوازه آن قرنهاست در گوش گيتي پيچيده و نامش همواره بر سر زبانها بوده و هر کس بدان پاي نهاده آن را ستوده و از اين سرزمين شگفتي ها و زيبايي ها هنر و صنعت و فرهنگ به نيکي و احترام ياد کرده است.از اين رو ضروري است براي همگام شدن با صنعتي که سرمايه اش جاذبه هاي هنري تاريخي و طبيعي سرزمينها و جوامع است.اين ميراث گرانبها را از دريچه علمي و فرهنگي دانشگاه به همه علاقمندان و دوستداران اين مرز و بوم معرفي کنيم.


*تاريخچه


شهرستان سميرم،داراي پيشينه اي ديرسال است.در مناطق مختلف اين شهرستان نشانه هايي از مدنيتي بسيار کهن ديده مي شود که سابقه تاريخي اين ناحيه را به 700 سال قبل از ميلاد مسيح باز مي گرداند.در منطقه کمه آثار سکونت قوم «پارس وادر»و در شهر سميرم شواهدي از وضعيت مدني اين شهر در دوره هخامنشييان به دست آمده است که همگي بر پيشينه باستاني اين شهرستان گواهي مي دهند.

همچنين در قلعه مختار،نزديک درياچه حنا،در شرق سميرم«قلعه سنگي»از آثار دوره ساسانيان است.در اين قلعه يک آتشدان متعلق به اين دوران به دست آمده است.در اطراف شهر سميرم نيز 5 عدد ميل سنگي وجود داردکه مربوط به آتشگاه هاي ساسانيان بوده اند و نشان مي دهند که سميرم در زمان ساسانيان نيز در حد يک شهر وسعت و جمعيت داشته است.

پس از دوره ساسانيان تا چندين قرن از وضعيت و تاريخ سميرم آثار و اسنادي در دست نيست:اما چنانچه از گزارش هاي تاريخي بر مي آيد در دوره ديلميان (آل بويه)سميرم داراي دژي مستحکم بوده است.در دوره سلجوقيان سميرم شهري نسبتا بزرگ بوده و قلعه اي استوار داشته است، سميرم در اين زمان مهريه گوهر خاتون،همسر محمد بن ملکشاه سلجوقي بوده است.

از طرفي وزير سلطان محمود سلجوقي نيز فردي از اهالي سميرم،به نام کمال الدين علي سميرمي بوده (در ادامه شرح مفصلي از اين دولتمرد بزرگ را خواهيم آورداست). به همين خاطر اين شهر در دوره سلجوقيان مورد توجه قرار گرفت و بسيار رشد يافت و آباد گشت.سميرم در دوره سلجوقيان نقش مهمي در ارکان مديريتي اين سلسله ايفا کرده است چنانچه غير از کمال الدين علي،وزيران ديگري در اين دوره از سميرم برخاسته اند.مانند عبد الرحمان سميرمي وزير سلطان برکيارق و ابو اسماعيل موالدين مشهور به طغرايي وزير سلطان مسعود.اين شهر در حمله مغول به ايران،از گزند مغولان در امان نماند و سخت آسيب ديد اما در دوره صفويان و پس از آن  که پايتخت از قزوين به اصفهان انتقال يافت،سميرم دوره ديگري از رونق را تجربه کرد.زيرا هم به شهر اصفهان نزديک بود و هم آب و هواي معتدلش مورد پسند پادشاهان صفوي بود.در اين دوره آسياب هاي بزرگ روغن گيري در سميرم تاسيس شد که در آنها روغن بزرک گرفته و براي سوخت چراغ هاي دربار به پايتخت فرستاده مي شد.


*وجه تسميه


اکثر شهر هاي دنيا و از جمله شهر هاي ايران وجه تمسيه خود را به گذشته هاي اسطوره اي  مي رسانند و آنرا در هاله اي خوش از ناکجا آباد ها قرار مي دهند بر اين منوال گفته اند سميرم بر گرفته شده از نام سميراميس ملکه بابل در دنياي باستان مي باشد روايت ديگر آنکه آنرا به افسانه هاي ايران باستان پيوند مي دهند که چون سام نريمان پهلوان شاهنامه فردوسي به دندان درد سختي گرفتار مي شود بي تابي عظيمي او را فرا مي گيرد و چون به اين منطقه مي رسد دردش بهبود مي يابد و لذا نام اين مکان درد برکن را «سام آرام» نهادند چرا که سام در اين منطقه از درد آرام گرفت ، اين روايت هر چند به افسانه پهلو مي زند،بيانگر اين حقيقت بوده که سميرم از دير باز به خاطر دارا بودن مناظر بديع و آب و هواي خوش ، کوههاي سر به فلک کشيده،آبشار هاي بي قرار و رودخانه هاي خروشان و جوشان خود و پوشش گياهي متنوع،مکاني براي کسب بهبودي و سلامتي بوده است همچنين ديگر بار گفته اند که وجه تمسيه شهر را از کلمه «زميران» بدانيم که اشاره اي است به زمهرير و سرماي بسيار سخت که زمستانهاي سميرم به آن متصف است.

ايرج افشار در کتاب پژوهش در نام شهر هاي ايران مي گويد: واژه هاي شميران-سميرام-سميرم- سميران از دو جز شم يا سم به معناي سرماست و (رام-رم-ران)به معناي جا و مکان است.در نتيجه مکانهاي نامبرده يعني جاهاي سرد در برابر جهرم که در اصل گهرام يا گهرم بوده است که از دو جزءگه به معني گرم و رام يا رم به معناي جا و مکان است.


*موقعیت جغرافیایی


شهرستان سمیرم با مساحت ۵۲۲۴ کیلومتر مربع در جنوب غربی استان اصفهان با مختصات جغرافیایی ۵۱ درجه و ۱۷ دقیقه تا ۳ دقیقه طول شرقی و ۳۰ درجه و ۴۲ دقیقه تا ۳۱ درجه و ۵۱ دقیقه عرض شمالی و با ارتفاع متوسط ۲۴۰۰ متر از دریا، بین چهار استان اصفهان، چهار محال و بختیاری، کهگیلویه و بویر احمد و فارس واقع شده‌است. از شمال به شهرضا، از شرق به اقلید بزرگترین شهرستان پر جمعیت شمال فارس و آباده و ازجنوب غربی و غرب با مرز طبیعی رشته کوه‌های دنا به استان کهگیلویه و بویر احمد، از غرب به بروجن و لردگان (چهار محال و بختیاری) محدود می‌شود. فاصله مرکز شهرستان تا اصفهان ۱۵۰ و تا تهران ۴۳۵ کیلومتر می‌باشد.

این شهرستان ۹/۴ درصد مساحت و 51/6 درصد جمعیت استان اصفهان را شامل می‌شود. از نظر موقعیت قرارگیری در حاشیه جنوب شرقی رشته کوههای زاگرس قرار گرفته به طوری که رشته کوههای دنا به صورت حصاری در غرب و جنوب غربی آن کشیده شده‌است.

پوشش جنگلی منطقه نیز مشتمل بر گونه‌های ارجن، بادام کوهی، سیب، گلابی، زالزالک،کاج وحشي (وٌل) و از گونه هاي مهمتر آن گون گزي را مي توان نام برد که از آن گزانگبين بدست مي آيد. شايان ذکراست به علت مصارف سوختی، ساختمانی و چرای بیش از حد عشایر و روستاییان بخش عمده آن از بین رفته است.پوشش گياهي سميرم نيمه جلگه اي و نيمه جنگلي خشک مي باشد مراتع کتيراي اخير سميرم حدود 25000 هکتار تخمين زده شده است.بنا به آمار سال 1370 سطح زير کشت سميرم 2/30459 هکتار و با محاسبه کردن باغات 2/37854       مي باشد که حدود 67 درصد از وسعت شهرستان را مراتع تشکيل مي دهد که از مجموع وسعت آنها حدود 390 هزار هکتار در قالب  مراتع درجه يک و 59 هزار هکتار مراتع درجه دو و بقيه در قالب مراتع فقير طبقه بندي مي گردد.و در آخر بيشتر گياهاني که در اين منطقه مي رويند عبارتند از درخت زرشک کوهي ، يوشن، ته هاي جاز،شيرين بيان ،گياهان خوراکي مانند ريواس ،مخلصات ،کنگر،آله گزنک و سير چمني و تره کوهي ،ليزک،موسير و بابونک، مچچه وگياهان دارويي مانند:حرپه(گلپوره)شاهتره،گل گاوزبان،آويشن،بارهنگ،برنجاس،خاکشير و هزاران پوشش گياهي ديگر که از زمان گذشته در اين منطقه مي روئيده و در معرض نابودي قرار گرفته اند .


*آبهای سطحی


منابع آبهای سطحی شهرستان سمیرم از دو حوضه آبریز رودخانه خرسان در مرکز و نیمه جنوبی و حوضه آبریز رودخانه ونک-سولکان در نیمه شمالی شهرستان تشکیل شده‌است. این دو حوضه بخشی از سرشاخه‌های رودخانه کارون در شرق سلسله جبال زاگرس را تشکیل می‌دهند.

حوضه آبریز رودخانه خرسان: این حوضه توسط ارتفاعات واقع در منطقه به چندین زیر حوضه تقسیم می‌شود که سه حوضه از آن با مساحت ۳۸۶۵ کیلومتر مربع در محدوده شهرستان سمیرم می‌باشد و عبارت‌اند از حوضه آبریز رودخانه حنا، سمیرم (سیستان) و ماربر که پس از اتصال به هم در نزدیکی روستای رودآباد و خارج شدن از آخرین محدوده شمال غربی شهرستان سمیرم یعنی روستای آب‌ملخ تحت عنوان رودخانه خرسان تغییر نام داده و پس از گذشتن از روستا و تنگ خرسان با رودخانه بشار کهگیلویه و بویر احمد یکی شده و بدین شکل یکی از سرشاخه‌های کارون را تشکیل می‌دهند.

حوضه آبریز رودخانه ونک_سولکان: این حوضه آبریز با مساحت ۱۳۱۵ کیلومتر مربع با جهت شمالی_جنوبی شامل منابع آب‌های سطحی مناطق شمال شهرستان سمیرم واقع در دهستان‌های وردشت و ونک می‌باشد، این حوضه آبریز شامل سرچشمه‌های قره آقاج، گرم آباد، موروک و کاسگان بوده که در مجموع رودخانه سولکان یا حسین آباد خوانده می‌شود. این رودخانه با دریافت آب رودخانه‌های آق بلاغ، شمس آبادِ ونک و رودخانه جاغ جاغ تحت نام حوضه آبریز سولکان در تنگ گله گاو از محدوده سمیرم خارج و با حوضه‌های آبی بخش گندمان بروجن به سمت رودخانه بزرگ خرسان حرکت می‌کند. دبی متوسط مجموع رودخانه‌های این حوضه بر روی هم ۹۱/۶ متر مکعب بر ثانیه و حجم تخلیه سالانه آن حدود ۳۶۳ میلیون متر مکعب می‌باشد.


*آبهای زیرزمینی


به علت وجود منابع عظیم آبی و گسترش لایه‌های آهک‌های کارستیک در محدوده شهرستان سمیرم منابع آب‌های زیرزمینی منطقه دارای آبدهی قابل توجهی می‌باشد. آب‌های زیرزمینی مورد استفاده در شهرستان سمیرم از چشمه‌ها، قنات‌ها و چاه‌های سطحی، نیمه عمیق و عمیق تأمین می‌گردد و مجموعاً‌حدود ۸/۱۵۸ میلیون متر مکعب از تخلیه سالانه آن‌ها در بخش کشاورزی به مصرف می‌رسد.


*تقسیمات سیاسی و کشوری


شهرستان سمیرم که قدمت آن به بیش از 2700 سال می‌رسد از دیر باز جزء مناطق و محدوده فارس بوده و از زمان قانونی شدن تقسیمات کشوری در سال ۱۳۱۶ جزء شهرستان آباده محسوب می‌گردید، به دنبال جنگ خونینی که با حمله توأم عشایر ترک قشقایی و لرهای بویر احمد در تیرماه ۱۳۲۲ در منطقه صورت گرفت، در سال ۱۳۲۴ سمیرم از استان فارس و شهرستان آباده جدا و به صورت بخش به فرمانداری شهرضا و استان اصفهان ملحق می‌گردد و سرانجام در مهرماه ۱۳۴۲ با مسافرت اسداله علم نخست وزیر وقت به شهرستان تبدیل می‌شود و اکنون از جهت رتبه‌بندی شهرهای ایران در ردیف شانزدهم شهرهای استان و یکصد و هشتاد و پنجم کشوری قرار دارد. بر اساس آخرین تقسیمات کشوری در سال 1380 این شهرستان به دو بخش مرکزی و پادنا و شش دهستان به شرح زیر تقسیم می‌گردد:

بخش مرکزی شهرستان سمیرم

دهستان حنا

دهستان وردشت

دهستان ونك

شهرها: سمیرم، حنا و ونک. کمه

بخش پادنا

دهستان پادنا سفلى

دهستان پادنا عليا

دهستان پادنا وسطى


بخش مرکزی:

این بخش قسمت‌های مرکزی و شمالی شهرستان را شامل می‌گردد و ۸/۶۱ درصد مساحت شهرستان را به خود اختصاص داده‌است و دهستان‌های تابع این بخش عبارت‌اند از: دهستان ونک به مرکزیت شهر ونک، دهستان وردشت به مرکزیت روستای فتح آباد و دهستان حنا به مرکزیت شهر حنا.


بخش پادنا:

این بخش که ۲/۳۸ درصد مساحت شهرستان را شامل می‌شود قسمت‌های جنوبی شهرستان را در بر می‌گیرد. دهستان‌های تابع این بخش عبارت‌اند از دهستان‌های پادنای علیا به مرکزیت روستای بیده، پادنای وسطی به مرکزیت شهر کمه که مرکز بخش نیز می‌باشد و پادنای سفلي به مرکزیت روستای چهار راه. این شهرستان که ۶/۷ درصد مناطق محروم استان را شامل می‌شود دارای چهار نقطه شهری سمیرم، حنا، ونک و کمه، ۱۰۸ روستای دارای سکنه، ۲۷۹ مزرعه مستقل، ۱۳ منطقه تابع، ۱۶ مکان مستقل و ۱۶ نقطه فرعی می‌باشد. شهر زیبا و سنتی سمیرم واقع در مرکز شهرستان است که با ارتفاع 2460 متر از سطح دریا تحت عنوان بام ایران به صورت دشت نیمه همواری با ارتفاع زیاد و شیب فراوان توسط کوه‌های سربه فلک کشیده محصور شده و در سال ۱۳۲۹با احداث شهرداری به نقطه شهری تبدیل گردیده‌است.


*موقعيت شهري شهرستان سميرم


ويژگيهاي انساني:جمعيت اين شهرستان درسرشماري سال 1375 داراي 64918 نفربوده است که از اين تعداد 75/37 درصددر نقاط شهري و 20/62 درصد در نقاط روستايي سکونتداشته و بقيه غير ساکن بوده اند.از 64918 نفر جمعيت شهرستان 32054 نفر مرد و 32864 نفر زن بوده اند.در سال 1375 شهر سميرم  داراي يک شهر و 6 بخش بوده است که بر روي هم داراي 123 آبادي بوده است.

ويژگيهاي اقتصادي -  60درصد مردم به كارهاي كشاورزي ودامپروري اشتغال دارند. موقعيت كوهستاني وآب وهواي معتدل موجب گسترش باغهاي سيب گرديده كه همه ساله مقدارفراواني به خارج ازاين منطقه صادرمي گردد. بعلت زمينهاي حاصلخيزوآب كافي ،محصولاتي نظيرگندم ، جو ، چغندرقندوگياهان علوفه اي وحبوبات هم بدست مي آيد،اين شهرستان متاسفانه ازلحاظ صنعت فقيراست ، هرچندكه ازلحاظ مواداوليه ازامكانات بالقوه أي برخوردار مي باشد، معادن خاك نسوز پشته وخاك گچ ازمعادن اين شهرستان است . صنايع دستي كارگاهي اين شهرستان ، مانند قاليبافي ،گليم وجاجيم بافي شهرت دارد.

راهها- با وجود اهميت اين منطقه كه درميان سه استان و برسرراه عشاير قرارگرفته است ، ليكن تاكنون راههاي آن چندان توسعه نيافته است . هرچندپس ازانقلاب گسترش راههاابعاد وسيعتري يافته ،اما كافي بنظرنمي رسد. هم اكنون مهمترين جاده ارتباطي آن به شهرضا ازشمال و بويراحمد و بهبهان ازجنوب است كه بتازگي در حال گسترش است.

سميرم داراي زمستانهاي سرد و طولاني ومرطوب و تابستانهاي معتدل وخنك و كوتاه مي با شد ؛ اين منطقه جزء هواي اِ ستپي سرد به حساب مي آيد و حداكثر بارندگي در شهرستان در ماه هاي دي ، بهمن وحداقل آن درماه هاي خرداد ، تير و مرداد صورت مي گيرد . ميزان بارندگي متوسط  سا لانه در مناطق  شمالي 330 ميليمتر و در مناطق جنوبي 480 ميليمتر مي با شد .

رطوبت نسبي در طول ماه هاي مختلف بين 5/14 تا 80 در صد در نوسان بوده كه در ديماه به حدأكثر ودر خرداد ماه به حدأقل مي رسد.  زبان مردم سميرم فارسي است ولي اغلب آنان به دليل داد وستد وديگر اختلاطها ي خا نوادگي با عشا ير كوچ رو و طوا يف كهكيلويه بو ير احمد و چها ر محال و واقع شدن شهرستان بين اين سه استان عده اي از مردم كه اكثريت آنان را روستائيان تشكيل مي د هند به زبان تركي ولري نيز صحبت مي كنند . ا ز اها لي شهر نيز عده ا ي ا ز كَسبه كه با عشا ير داد وستد دارند به منظور تفهيم بيشتر مطا لب تركي صحبت مي كنند دراين شهر ستان وَجه تَسميه پاره اي از اسامي از جنگل هاي فراوان در اين مناطق شكل گرفته است و از جمله وَنَك بيانگر ون زياد (نوعي چو ب محكم) و چنار بلوط است .چشمه هاي فراوان از كو هساران جاري هستند و بارش زياد و برف هاي سنگين بر دامنه وارتفاعات ، باعث ايجاد پوشش گياهي پايا وفصلي همراه چمنز ارهاي خٌرَم گرديده ودر بعضي نقاط ، مناطق ديدني جالبي را براي عموم به ارمغان آورده است .رودخانه هاي زيادي در سطح اين شهرستان در شمال غرب و جنوب جريان دارند و تعدادي از آن ها منابع خوبي براي كشاورزان در شهر و دهات گرديده اند و تعدادي نيز امروز هنوز هم به كار گرفته مي شوند . با توجه به موقعيت جغرافيائي  واقليمي اين مناطق، رودخانه هاي بزرگ عبارتند از :  ماربر در جنوب كه در دهستانهاي پادناي عليا وسفلي جريان دارد و باغات عظيم ميوه را به وجود آورده است. در غرب رودخانه هاي : كَندوان –ونك رودخانه قلعه قدم كه در جبهه مياني جريان داشته ودهستان ونك را مشروب مي كنند ورودخانه شمس آباد ونك هم بدون ا ستفاده در اين منطقه به رود خٍرسا ن مي ريزد وا ز آن جا به خليج فارس مي پيوندد. در منطقه تنگ خشك بي بي سيدان و رود آباد كشتزار هاي برنج به وجود مي آيد و بهرحال طبق نقلي اگر مقدار كل آب اين شهر 100% در نظر گرفته شود بيشتر از 5% آن هم استفاده نمي شود ولي زمينه استفاده  بكارگيري در اين مناطق فراوان است كه تاكنون توجهي بدان نشده است . در كل همه آبهاي اين شهرستان در نواحي غرب و جنوب غربي به هم مي پيوندند ورود خٍرسان را  بوجود مي آورند و رودخانه بزرگ خرسان پس از طي مسير به رود خانه بزرگ كارون ميريزد  و سپس ر اهي خليج فارس و درياي عمان مي گردد. منطقه سميرم در حوزه رسوبگذاراي زاگرس قرار گرفته  واز نظر مورفولوژي داراي روند عمومي شمال غرب-جنوب شرق مي باشد كه تحت تأثيرتكتونيك زاگرس با همان روند قرار گرفته است.برجستگيهاي مهم منطقه را اكثرا” سنگ هاي آهكي كرتاسه ،آسماري وگاهي نيز آهكهاي دوره ائوسن تشكيل داده اند.دشتهاي منطقه اكثرا”رسوبات رودخانه اي،رسوبات دوران چهارم مي باشند .بعضي از دشتهاي بزرگ حوزه مانند دشت مهرگرد (وردشت) در ساختمان ناوديس واقع شده كه سنگ كف آن از طبقات مارني و يا شيلي كرتاسه تشكيل گرديده است ،به طور كلي ميتوان از نظر جغرافيائي منطقه رابه سه بخش تقسيم نمود:

1.   ارتفاعات حو زه هاي كو هستا ني

2.  تپه ماهورها و كوهپايه ها  

3.  د شت ها

ارتفاعات حوزه هاي كوهستاني خود به دو قسمت تقسيم مي شوند:

ا لف)ارتفاعات جنوب و جنوب غربي منطقه  : سلسله جبال دينار، ارتفاعات جنوب وجنوب غربي را تشكيل مي دهد كه مرتفع ترين قله آن دنا داراي 4444 متر ارتفاع از سطح درياست.اين ارتفاعات اكثرا” صخره ساز با شيب زياد بوده  و به علت شرايط آب وهوائي خاصي كه دارند پوشيده از برف هستند كه خود يكي از عوامل مهم در فرسايش فيزيكي تشكيلات مي با شد .

ب‌)ارتفاعات شمالي و مركزي منطقه : ارتفاعات شمال منطقه واكثرا” آهكهاي دوران سوم به رنگ  نخودي با  ضخا مت  متوسط و با فر سايش و اريزه اي مشخص مي شو ند .

ج)تپه  ماهورها وكوهپايه ها:دامنه ارتفاعات منطقه را بيشتر تپه ماهورها و كوهپايه هايي با ارتفاع متوسط و به طور پر اكنده كه تماما” همان روند اصلي ارتفاعات را دارند و ا كثرا” از رسوبات واريزه اي فرسايش يافته از ارتفاعات تشكيل شده اند . كه اين تپه ماهورها نسبت به فرسايش حساس بوده و در بعضي نقاط (سولَكان) فرسايش را به وجود آورده اند واكثرا”بدون پوشش گياهي يا با پوشش گياهي كم ميباشند د)دشت ها: به  طور كلي دشت ها را رسوبات  دوران  چهارم وتراسهاي آبرفتي و وواريزهاي دامنه اي درشت دانه ، رسوبا ت مخروط افكنه و سيلابها  و رسوبا ت  رودخانه اي با دانه بنديها ي مختلف به وجود آورده اند.ضخا مت آبرفت در اين دشت ها كم و از نظر آبها ي ز يرزميني چندان غني نمي باشد. در بعضي نقاط اين دشتها به علت قرار گرفتن در دامنه ناوديس ها ، سنگ كف آن ها بالا بوده ،سفره هاي سطحي قابل توجهي را بوجود آورده ا ند وا كثرا” در اين مناطق رويشگاه هائي به صورت مرغزار در آمده كه محل مناسبي براي چراي احشام مي باشند.مهمترين دشت هاي شهرستان به قرار ذيل هستند  :

1. دشت قبركيخا                                      4. دشت مهرگرد (وَرد شت)

2. دشت حنا                                           5. دشت قور تَپَسي

3. دشت سميرم 

*نقاط دیدنی شهر سمیرم :

با توجه به ارتفاع2460 متری این شهر از سطح دریا که لقب بام ایران را برای آن به ارمغان آورده بافت قدیمی شهر که به شدت تحت تاثیر توپوگرافی زمین قرار گرفته منظره بسیار جالبی را به وجود آورده است خانه های قدیمی به شکل پلکانی روی هم قرار گرفته اند ،وجود چشمه های پرآب و خنک و گوارا بر زیبائی طبیعی شهر افزوده است ،به طور مشخص نقاط دیدنی شهر عبارتند از :


*آبشار سمیرم

این آبشار در 6کیلومتری شرق سمیرم در اعماق تنگه ای با دیواره های سنگی خودنمائی می کند .و در ارتفاع 2465 تا 2500متری از سطح دریا قرار گرفته است ارتفاع آبشار در ابتدا بیش از 70متر بوده که به مرور زمان بر اثر فرسایش آب از ارتفاع آن کاسته شده و در حال حاضر ارتفاع آن 35 متر می باشد .آب  آن شیرین و دائمی بوده و از چشمه های مزارع جوزار و چشمه عزیزخان تامین می گردد.آب دهی آن به طور متوسط حدود 5/1تا 2متر مکعب در ثانیه می باشد .شرایط محیطی خوب و آب و هوای مناسب سبب گردیده که گیاهان متنوعی در اطراف آبشار رشد و نمو کنند ،به طوری که (پروفسور رشنیگر)گیاه شناس معروف اتریشی در سفر خود در خرداد ماه 1353از این منطقه بازدید به عمل آورده و وجود گونه های خاص گیاهی نامگذاری شده را در این منطقه تایید کرده و حفاظت آنها را به عنوان یک اثر طبیعی ملی به سازمان حفاظت محیط زیست توصیه نموده است،با وجود اینکه این آبشار با تمام زیبائی های خاص خود برای بسیاری از مردم ایران هنوز ناشناخته می باشد ولی در فصول بهار و تابستان بیش از 100هزار نفر از مناطق مختلف ایران از آن بازدید می کنند .


*آبشار تقرچه

در قسمت مرکزی شهر قرار داشته که در عصر سلجوقیان علاوه بر موقعیت طبیعی فعلی آثاری شبیه شبستان و بازار نیز در این مکان وجود داشته که بعدها به علت جاده سازی در زیر خاک مدفون شده است.


*چشمه خوانسار

در مدخل ورودی شهر مسیر (سمیرم-شهرضا)قرار دارد نام اصلی آن چشمه خوانسالار یا خوانسار است که درگویش محلی خونسار تلفظ می گردد،این چشمه به دلیل بزرگی آن و اهمیتی که در تامین آب شهر در گذشته و حال دارد به این نام معروف گردیده زیرا مشابه سفره بزرگ و گسترده ای است که اغلب جمعیت شهر بر سر این سفره نشسته و از آن استفاده می کنند.


*مسجد جامع قلعه

از آثار به جا مانده از عصر سلجوقیان (بعد از ملک شاه سلجوقی) است و قبل از بنای ساختمان طبقه دوم که هم اکنون مورد استفاده قرار می گیرد سنگ نوشته ای در طبقه اول مسجد موجود بوده که در آن سال احداث بنا قید شده بوده است.


*مسجد و حمام خانعلی

 از آثار بجا مانده از دوران سلجوقیان می باشند که در بخش مرکزی شهر،بلوار امام خمینی واقع شده اند.


*سد حنا

در 30کیلومتری شرق سمیرم واقع شده از سال 1375 بهره برداری از آن آغاز شده است .آب پشت سد دریاچه ای زیبا به وجود آورده که پذیرای غاز های وحشی ،اردک و سایر پرندگان سازگار با شرایط اقلیمی منطقه گردیده و بر زیبائی آن افزوده است .


*رودخانه شمس آباد و چشمه ناز ونک

در 30کیلومتری غرب سمیرم و در شهر ونک قرار گرفته اند این مکان از نظر زیبایی محیط طبیعی و سبک و گوارا بودن آب و نیز دارا بودن املاح معدنی از موقعیت ویژه و منحصر به فرد در سطح منطقه برخوردار می باشد .


*امام زاده زید بن علی

اين امام زاده در شمال غربي سميرم در 15 كيلومتري سميرم قرار دارد.از نقاط ییلاقی و بسیار خوش آب وهوای منطقه است و در زمان قدرت خوانین قشقایی محل اقامت ناصر خان قشقائی بوده است و در 25 کیلومتری غرب سمیرم واقع شده است .


*چالقفا

منطقه ای در 20کیلومتری جنوب غربی سمیرم با درختان جنگلی تنک و پوشش گیاهی قابل توجه که از مناطق ییلاقی طایفه عمله قشقائی می باشد،چشمه های متعددی در این مکان جاری است ،که مهمترین و معروف ترین آن ها (چشمه سرد ) می باشد .این مکان قبلا یکی از شکارگاه های سمیرم بوده است،که متاسفانه به علت شکار بی رویه حیات جانوری در آن بسیار محدود گردیده است .ممنوعیت شکار و چرا، می تواند این مکان را به عنوان یکی از چشم انداز های طبیعی با جاذبه های فراوان و منحصر به فرد معرفی نماید .


*آبشار بی بی سیدان

در فاصله 48 کیلومتری جنوب سمیرم و در مجاورت روستایی به همین نام واقع است ،با چشم اندازی زیبا ومناطق بکر و دیدنی .در نزديكي آبشار  سواحل زيباي رودخانه كاسگان(سميرم) با آب ولرم محل مناسبي براي شنا مي باشدو در جنوب اين تنگه در دو طرف رودخانه دو روستاي بي بي سيدان و تنگ خشك قرار داردكه زيبايي شاليزارهاي آن غير قابل توصيف مي باشد.


*رودآباد

در فاصله 50کیلومتری جنوب سمیرم که وجه تسمیه ان به خاطر تلاقی دو رودخانه ماربر وسمیرم مجاورت روستایی رودآباد یکی از دیدنی ترین نقاط شهرستان می باشد .


*آبشار خفر

در 80کیلومتری جنوب سمیرم و در روستای خفر واقع است كه يكي از جلوه هاي طبيعت و زيباييهاي آفرينش كه چشم هر بيننده را خيره مي كند.خود این روستا نیز از آنجا که در دامنه کوه دنا و بر روی اراضی پر شیب ساخته شده ،و آب حاصل از ذوب برف به صورت رودخانه ای پر آب جاری می شود.آبشار و روستای خفر در دامنه مسحور دنا از دیدنی ترین نقاط کشور به حساب می آید ،مقبره امام زاده سید احمد و سید محمد از نوادگان امام موسی کاظم (ع)در این روستا قرار دارد .


*تخت سلیمان (چشمه آب ملخ)

در 45 کیلومتری جنوب غربی سمیرم در روستای آب ملخ واقع شده است،روستایی که به خاطر محصور بودن در بین کوههای سر به فلک کشیده در وضعیت خاص تابش آفتاب در آن به روستای نیم روز معروف است علاوه بر طبیعت بکر و جادویی که شکوه خاصی دارد در فاصله چند کیلومتری روستا غاری در دامنه کوه وجود دارد که از دهانه ی آن چشمه ای با آب گوارا وفراوان از دل سنگ میجوشد که دبي آن 50ليتر در ثانيه مي باشد.و در اثر رسوب گذاری پلی زیبا بر روی آن به وجود آمده که بسیار زیبا و دیدنی می باشد به تخت سلیمان معروف شده و در بین اهالی روستا به معجز معروف است تخت سلیمان یکی از نوادر جاذبه های طبیعی ایران و جهان است که متاسفانه کمتر مورد توجه قرار گرفته است .


*قلعه سنگی

در 45 کیلومتری جنوب شرقی سمیرم قرار گرفته است این قلعه یکی از آثار به جا مانده از زمان ساسانیان و یکی از شاخص های وجودی سمیرم در آن زمان می باشد و در این قلعه یک آتش دان بزرگ مربوط به دوره ساسانیان کشف و توسط میراث فرهنگی نگهداری می شود . در ارتفاع 300متری از پای کوه و قبل از رسیدن به بالاهای قلعه دو استخر بزرگ سنگی حفر گردیده که طول استخرها 10متر و عرض و عمق آنها به ترتیب 45و3متر می باشد از لب استخر تا کف آن 13 پله وجود دارد.


*چشمه ی بازرنگ

در فاصله 65 کیلومتری جنوب شرقی سمیرم و در شهر کمه واقع است ،وجود(تل وزیری )معروف به گبرنشینان تاریخ و قدمت کمه را به زمان های قبل از اسلام بر می گرداند (دبی )این چشمه 280لیتر در ثانیه می باشد.


*غار دنگزلو

در فاصله 115کیلومتری جنوب غربی سمیرم و12کیلومتری روستای بیده در روستایی به همین نام واقع است و رود و پیشروی در ان نیازبه امکانات و تجهیزات کوهنوردی دارد ،بر طبق اظهارات گروه کوهنوردی که موفق به بازدید از غار شده اند استلاکتیت (قندیل)و استلاگمینت ها ی فراوان در غار به همراه جریان آبی که به صورت رودی در داخل غاری است زیبایی شگفت انگیزی به این غار داده است.


*چشمه نوول

در فاصله 115کیلومتری جنوب سمیرم در نزدیکی روستای نقل در محلی بسیار زیبا و پربرف گیر واقع شده است چشمه ها و رود حاصل از آب شدن برف نمایی زیبا و صحنه ای دلپذیر از خلقت خداوند است.


*امام زاده سید محمد

در منطقه پادنا و در نزدیکی روستای کیفته گیوه سین در هفتاد کیلومتری سمیرم واقع شده که با داشتن چشمه های گوارا در شمار یکی از نقاط تفریحی منطقه محسوب می گردد.


*کوهپایه های دنا

در دامنه کوهپایه های دینار در جنوب و جنوب شرقی سمیرم مناطقی بکر با مناظری بدیع و زیبا به چشم می خورد در فصل بهار این کوهپایه های سرشار از زیبایی و سرسبزی به همراه زمزمه ی آب حاصل از چشمه سار ها و نغمه پرندگان روح و جسم هر بیننده ای را مسحور خود می سازد .همچنین مسیر قلل دنا که معروفیت خاصی در بین کوهنوردان حرفه ای  داخلی و خارجی برخوردار است از طریق همین کوهپایه ها و روستاهای منطقه پادنا می باشد ، نام چند قله از سلسله كوه هاي عظيم دنا عبارتند از: قلل(قاش مستان) ،مورگل،بیژن دو،قزل قله،حوض دال،رنج،پازن پير،كل قدويس، برج آسماني، بن رو


*دناي سميرم:

دنا يكي از تجليلت طبيعت استدر اين پهنه از كشور ديواره آسماني تراز و ستيغ هاي آن از چهارسوعجيب انگيز است.مسلماٌ در بهار و تابستان برف بر پشته شمالي بيش از ديگر جاهاست و يكي از مناظر خوب و دلرباي آن بالاي گردنه ايست كه به نقاره خانه مشرف است.

سميرم رو به دناست طبق تحقيقات انجام گرفته بيشتر از 40 قله با ارتفاع بيش از 4000 متر به بالا با نامهاي مختلف مي باشد. و بلندترين نقطه دنا(قدويس) مي باشدكه در منتهي اليه رشته غربي قرار دارد و از بزرگترين ارتفاعات دنا مي توان از قله قاش مستان به ارتفاع 4440 و قله قدويس 4420 متر و حوضه دال 4300 متر نام برد.رشته كوه دنا بخشي از سلسله جبال زاگرس است كه از ناحيه شمال غربي به جنوب غربي به جنوب شرقي اقتدار پيدا كرده است.اين رشته كوه به طول تقريبي 70 كيلومتر مرز مشترك استانهاي اصفهان از شمال و شرق و كهگيلويه و بوير احمد از سمت غرب و فارس از سمت جنوب غربي مي باشد.


*مهمترين آثار تاريخي در شهرستان سميرم:


1-قلعه مختارخان (يا دژبهمن قلعه سنگي)

2-ميل هاي سنگي اطراف شهر سميرم

3-تپه هاي تاريخي(تل وزيري و تل شاهي)در شهر کمه

4-قبرستان و سنگ قبرهايي از اوايل عهد اسلام و دو ميل سنگي در تنگه جلو (تنگ شهيد )

5-تل اژدردر روستاي پادناي اوليا

6-مسجد جامع قلعه

7-کتيبه هاي ناخوانا در( غار اشکفت دراز )

8-امامزاده سلطان ابراهيم

9-حمام و مسجد خانعلي در سميرم

10-قلعه مهد علي جنگي و دهها قلعه ي ديگر


*مشاهير و مفاخر سميرم


كمال الدين علي سميرمي

كمال الدين علي سميرمي از مردم سميرم اصفهان بود پدرش شغل زراعت داشت و چون سميرم تيول گهرخاتون زوجه سلطان محمد بن ملكشاه بود و پدر كمال الدين بر زراعت املاك خاصه ي او مي پرداخت كمال الدين غالبا براي ترتيب كارهاي پدر پيش وزير گهر خاتون يعني امير محمد عميد طغرايي رفت و آمد مي كرد. محمد عميد طغرايي او را به عنايت خود در اداره املاك شخصي خود اختيار نمود و چون او را لايق و كافي ديد محرم اسرار  و معتمد خويش قرار داد.او يكي از معروفترين و برجسته ترين سياستمداران دوره  سلاجقه بزرگ است .عقل  وكياست  و درايت اومورد تأ ئيد بسياري ازمورخان و عالمان و آشنا يان به رجال قرا ر گرفته است . تبحر كمال ا لد ين علي سمير مي در تصميم گيري و اتخاذ تدبير در بحرا ني ترين شرا يط اجتماعي عصر خود  سبب اشتهار وصيت وي گشته است در دستور الوزراء آمده است :”به صفت عقل وكياست وفهم و فراست موصوف و معروف بود ودر زمان سلطان محمد بن ملك شاه به وزارت اهل حرم قيام مي نمو د  و چون سلطان محمد در گذشت و پسرش سلطان محمود پادشاه گشت منصب وزارت خود  را به كمال الدين تفويض كرد و از روي وقوف و شعور همگي خاطر  به  تمشيت آن مهم آورد  ودر آن اثناء  ميان سلطان  سنجر و سلطان محمود غبار نقار ارتفاع يا فته سلطان سنجر با لشكر خجسته اثربه جانب عراق شتافت و در نواحي ساوه سلطان محمود با عم بزرگوار پيكار نموده عنان اِنهزام  بصوب اصفهان تافت آ نگاه كمال الد ين وزير را (جهت) تمهيد بساط معذرت نزد سلطان سنجرارسال نمودچون كمال الد ين به مجلس همايون سنجري در آمد سلطان از وي سؤال فرمود كه : فر ز ندم محمود كجاست ؟  جواب د ا د : ( اَ نَا  اَتَيًتٌكَ بِه قَبًلَ ا نُ تَقومَ منً مَقامِك )،  باز پرسيد كه سردار لشكرش كجاست ؟ گفت : اَنَا اَتَيًتٌكَ بِه قَبًلَ اَ ن يَرتَد اِ لَيًكَ طَرَفَك ، سلطان ر ا تقرير دلپذ ير وزير بي نظير موافق ضمير مفيد افتاده ا ز سر جريمه سلطان محمود در گذشت سلطان محمود را با علي بار به درگاه سلطان عالي جاه آورد سلطان سنجر برادر زاده را به نوازش پادشا هانه اختصاص داده، دختر خود ستي خاتون را با وي درسلك ازد واج كشيد  وايالت ولايت عراق را به دستور بيشتر به وي داد و اين معني سبب  عٌلٌوِ درجه جناب وزارت مآب گرد يد . اما مقارن آن احوال بود كه به دست يكي از فدائيان ملاحده به مرتبه ي شهادت رسيد. وي در سمير م باني آثار و اماكن عمومي شده كه حمام ، آسياب و مسجد خانعلي در قلب شهر سمير م منتسب به نام آن وزير باقي ما نده اند.

امروزه بقاياي آسياب و آب محركه  آن  براي  هر بيننده اي جذاب  و خيره كننده است . اگر چه حمام به دليل استفاده همه روزه (عصر حاضر) سيماي تاريخي خويش را كم وبيش از دست د اده ولي دردرون حمام هنوز آثار قدمت چند ساله مشهود است. مسجد خانعلي نيز متأسفانه سبك معماري خويش را از دست داده و تقريبأ به شكل مسجد امروزي  تغيير سيما داده است و تنها  ستوني چوبي دركنار مسجد يافت مي شود كه شرايط جوي نيز تأثيرات مخربي بر آن نهاده است . اما  براي هرآشناي به فرهنگ و تاريخ ايران اين سه ا ثر مملو از حيات پر تلاطم زمان ا ست . حياتي كه به ما نند چشمه جوشان  زندگي اميد به آينده با اتكاء  به ميراث غني گذشته را به ارمغان مي آورد .


ثاقب

ميرزا اسماعيل خان ثاقب فرزند شهاب سميرمي از بلوك سميرم است او يكي از شاعران تواناي دوره قاجار بود در المآثر و الآثر آمده است اسلافش همه از افاضل بودند و برخي به منصب قضاي عسكر نايل آمدند عده اي معتقدند قاضي عسكر فتحعلي شاه قاجار بوده است از كبراء شعرا بود و در سال 1285 قمري متولد شد او از اعضاي موثر انجمن ادبي ابوالفقر بشمار مي رفته است صاحب عنوان از شعرا و اساتيد فن ادب اصفهان بوده و در عموم انجمن هاي ادبي حاضر شده و در انجمن ادبي شيدا از اساتيد مسلم بشمار مي رفت در فرهنگ سخنوران دكتر خيامپور و تذكره مصلح الدين مهدوي با لقب تاج الشعرا ميرزا اسماعيل فرزند شهاب لاري سميرمي معرفي شده و نمونه هايي از اشعارش آوده شد. در بيست و نهم محرم سال 1365 (عده اي معتقدند در سال 1360)قمري وفات يافت و در يكي از اتاقهاي تكيه تويسركاني مدفون گرديد.


طغرل

او ميرزا محمد بن ميرزا محمود بن ملا محمد بن ملا ملك احمد مي باشد ميزا محمود پدرانش از علماء و افاضل و برخي به منصب قضاوت عسكر نايل بوده اند .طغرل از اهل قريه سميرم عليا و از جمله شعراي اصفهان بود كه در نامه سخنوران آمده در اصفهان متولد شده در شاعري ابتدا شهاب و بعد طغرل تخلص مي نمود چنانچه خود   مي گويد به پيشين شهاب بودم و الحال طغرل ام و در روز دوشنبه سيزده ماه رجب سنه 1332 قمري در سفر خراسان در سمنان وفات يافت و جنازه اش بوسيله ميرزا مرتضي قلي خان نايب السلطنه به مشهد حمل و در پاي پنجره فولاد دفن گرديد.


حبيب الله فضائلي 

فضائلي يكي از بر جسته ترين خطاطان معاصراستا ن اصفهان محسوب شده كه به موا زات اين هنر تأليفاتي ا ز خود به جا نهاده است . در مقدمه كتاب مرد آفرين روزگار كه اثر خود وي مي باشد شرحي بر زندگي اين هنرمند آمده است.” حبيب الله فضائلي متولد 1301 شمسي درسميرم، مقيم اصفها ن عمر خود را درراه كسب علم اعم از ديني متداول وتحصيلات جديد در رشته ادبيات فارسي و در راه خوشنويسي  و تحقيقات  صرف نموده ا ست .  مدت سي سال در دبيرستان هاي اصفهان به تدريس  و تعليم اشتغال داشت  و در سال 1358 بازنشسته گرديد. ايشان هيچ گاه از شور و شوق در راه تعليم و تأليف و نوشتن بازننشسته و پس از بازنشستگي در انجمن خوشنويسان اصفهان با سِمت سرپرستي مشغول آموزش و تعليم هنرجويان ادامه داد و در سال 1377 بعد از سالها تلاش در گذشت.”

 وي آثار متعددي را خلق نموده است كه بعضي از آنها عبارتند از :

كتاب اطلس خط و تعليم خط كه در وا قع داير‏ه المعارفي در اين هنر اصيل مي باشد و كتاب هاي اصحاب رس وآيه نور و  بوستان هنرخط وغيره ، ولي كتاب قرآن كريم ايشان كه در طي سه سال انجام گرفته چشمگير مي با شد .


حاج ميرزا ابوا لقاسم طبيب

بدون شك مفاخر، اُدَبا و اند يشمندان سميرمي كه در گوشه كنار ايران خوش درخشيدند ودر راه اعتلاي فرهنگ و هنر اين كشور در طول تاريخ نقش آفريدند منحصر به افراد ذكر شده نمي باشد ، چنان كه نقل است حاج ميرزا ابوا لقاسم طبيب كه يكي از حاذق ترين پزشكان عصر ناصري در اصفها ن بود، نيز بر خاسته از اين شهر است در كتاب نصف جهان في تعريف الاصفهان ذكري از اين پز شك شده است و پس از بيان وقوع معجزه غريبه در اصفهان سنه 1299 هجري قمري پس از شرح كوري دختري اشاره  مي نمايد، به آخر كار كه ”علاج را رجوع نمودند به حاجي ميرزا ابوالقاسم نام طبيب كه از اهل سميرم وحقير او را مي شناخته وشخص خليق خير حاذِق بود .”

شهاب

  شهاب از شاعران  و غزل سرايان دوره محمد شاه قاجار است كه به واسطه تسلط وي بر اشعار موزون به لقب تاج ا لشعرا نائل آمد .

” اسم شريفش ميرزا نصرا لله ولد ملا علي محمد ابن ملا ملك احمد بن حاجي عسگر اجداد وي در قريه سميرم من بلوكات دارالسلطنه اصفهان توطن بود و بر مسند قضاوت تمكِن ومشارا ليه ا ز آغاز سن برحسب حدس مباحث به نظم اشعار راغب شد و به وسايط قصايد غزا و اشعار ديگران بها به درگاه ملايك سپاه شتافته ودر فنون اشعار تجربه شده ، با  وجود صغر سن كمال قدرت در وي يا فته مرحمت شاهنشاهي به تربيت وي كوشيد به پاداش مدخلي د يده وبه جاي غزلي عملي و به لقب تاج الشعرا رشته نظم كشيده و تخم بلاغت  در زمين  فصاحت  كشته جواني است. آدمي صورت پاكيزه  سيرت وشيرين گفتار نيكوكردار- دقيق .”

همچنين در كتاب فارسنامه ناصري به گروهي ديگر از برگزيدگان سياسي و ادبي در دوره سلاجقه اشاره شده كه با توجه به فاصله زماني حيات فسائي با دوره سلاجقه اين مطالب جاي تعمق و بررسي دارد  دران جا صرفا” به نقل فسائي اكتفا مي شود ” جماعتي از اعيان از سميرم  برخاسته اند مانند : وزير بي نظير عبد الرحمن سميرمي  وزير شاه سلطان  بركيارق پسر سلطان ملك شاه كه در سال 490 هجري قمري به دست ملاحده اسماعيليه كشته شد  و مانند كمال الدين ابوطالب علي سميرمي كه در مدت ها به  وزارت شاه  سلطان محمود پسر شاه سلطان محمد پسر شاه سلطان ملك شاه سلجوقي بر قرار بود و ابو اسماعيل حسين مويدالدين علي اصفهاني مشهور به طغرائي صاحب قصيده لاميه العجم كه در اكناف عالم شهرت تمام دارد و وزير شاه سلطان مسعود برادر شاه سلطان محمود بود .”

به هر حال چنان كه ذكر شد مطالب فسائي نياز به بررسيهاي جامع تري دارد به و يژه كه ذكر حوادث و وقا يع تاريخي و اسامي ذكر شده نيز تحقيقات تاريخي را مي طلبد  .


سميرم درنگاه تاريخ

آورده اند كيخسرو سردار نامي وقهرمان پر آواز شاهنامه در شرا يط كولاك  و برف تصميم مي گيرد ازگردنه اي كه بعدها به نام گردنه بيژن شهرت پيدا كرد عبوركند لذا بلنداي گردنه را پشت  سرگذاشته وديگر هيچ اثري  از او يافته  نمي شود .در  اين هنگام بيژن يكي از قهرمانان سپاه كيخسرو به قصد يافتن وي سي نفر ا ز ياران سخت كوش سپا ه را بسيج نموده و راهي گردنه  محل عبور كيخسرو را در پيش مي گيرند . پس از طي مسافتي طوفان سختي درمي گيرد و شرايط به گونه اي تغيير مي يابد كه ياران  بيژن  يكي  پس از ديگري هلاك مي شوند و بنابر روايتي يكي از تيرهاي رها شده از كمان  بيژ ن اين قهرمان بزرگ  شاهنامه  بر سنگي  نشسته و اكنون نيز اثر آن برجاست  و در محدوده جغرافيائي كه شهرستان سميرم درآن واقع شده است ودركو هپا يه هاي  زاگرس، تاريخ افسانه اي  و اسطوره اي ايران با تاريخ مكتوب ومدون گره خورده و مرزهاي حوادث  در هم نورديده مي شوند . قدمت نقلها و ذكر حوادث اين خطه حكايت از پيشينه غني حيات آن دارد . شرايط آب وهوائي ، موقعيت مناسب امنيتي يعني حصارهاي سر به فلك كشيده زاگرس و وفور آب هاي فراوان همه شرايط را  براي اسكان گروه هاي مختلف جمعيتي فراهم مي كرد. سخن قاطع براساس تشبهات اسمي در خصوص  تاريخ  اَدوار  بسيار  پيشين  كاري  بس  مشكل  مي باشد  اما ملاحظه ويژگي هاي جغرافيائي شايد بتواند ما را به نتيجه اي نائل كرده اند. در تاريخ ماد” از سلاله سوم اور به لشكركشي هائي عليه اور بيلوم آربل كه اكنون اربيل ناميده مي شود و سيموروم از شهرهاي كوهپايه هاي دور دست زاگرس بوده سخن گفته شده است .”

در ارتباط با واژه سيموروم  قرائني چند حكايت از تطبيق اين منطقه با شهرستان امروز ميكند . شايان توجه است كه پادشاهان سلسله سوم اور تلاش وافر جهت تسلط به نواحي غربي امروزي ايران داشته و چنان كه در كتاب جغرافياي تاريخي ايران  باستان آمده است .” گيميل سين از پادشاهان سلسله سوم اور (12 ق.م ) براي اين كه  بتواند نواحي كردستان را در اختيارداشته باشد (وردنر) را كه مردي توانا بود حكومت نواحي(گنهر) و (هما- زي) و (اردبيل) و (ايشار) و (سو بار تو) و (كرده) داد .”

تسلط بر كردستا ن امروزي و اردبيل (كردستان وعراق) سبب ميگرديد كه لشكركشي به كوهپايه هاي شرق  زاگرس جزء مناطق دور دست قلمداد گردد  بر اساس ظواهر كلام  و استنادات تاريخي  و جغرافيايي با توجه به اينكه  جزء شهرستان سميرم در طول تاريخ درمنطقه مركزي ايران  و سلسله جبال زاگرس ناحيه اي به اين نام و نامهاي مشابه در هيچ متوني ذكر نگرديده است  به نظر مي رسد كه سيموروم همان سميرم امروزي است و در اين صورت قدمت منطقه شگفت ا نگيز مي نما يد.

صرف نظرا زهجوم سلاله اور به سميرم دياكونف از لشكركشي ها ي نارام سوئنا نواده سارگون از سلاله اكد (قرن بيست وسوم قبل ا ز ميلاد) ياد ميكند و با توجه به كتيبه نارام سوئنا مي نويسد: ” در لوح مشهور پيروزي وي براي بار اول از لولو بيان ياد مي كند در نوشته اي كه نيم آن محو شده چنين منقول است : سيدور كه  كوهستانيان  لولوبوم را  گرد آورد (ا ين  نوشته محتملا” مربوط به تصوير دشمني است كه مغلوب نارام سوئن گشته است ) لشكر كشي عليه لولو بوم پايان منطقي يك سلسله عمليات جنگي بود كه آن پادشاه به كوهپايه هاي زاگرس عليه ناوار در دره رودياله و سيموروم بر رود زاب كوچك و مارخا شي در عيلام وغيره به عمل آورد .”

قبا يل لولوبي ظاهرا” بخش  وسيعي از كوهها و كوهپايه را  از قسمت علياي دياله گرفته  تا  درياچه  اروميه  و حتي آن  سوتر به  طرف شمال غربي اشغال كرده بود ند . به ظن غالب لولوبيان با عيلاميان قرابت داشتند چنان كه ذكر شده با  توجه  به  عدم  دسترسي به منا بع متعدد اظهار نظر قطعي  پيرامون تطبيق نام سيموروم  با  سميرم كاري بس مشكل است ا ما قرائن تاريخي  و جغرافياي  تا حدودي سبب نزد يكي ا ين دو منطقه مي شود كه حكايت از تاريخ بسيار كهن و درخشان سميرم دارد .  

لسترنج مي نويسد  :”  مستوفي در طارم پايين قلعه مهم شميران را نام برده كه اكنون محل آن معلوم نيست و يا قوت كه خرابه ها ي آن را ديده آن  را سميران  ضبط كرده .”

         اما بدون شك اين سميران با سميرم ذكر شده دركتاب دياكونف منطبق نمي باشد زيرا طارم از ايالات جبال و در رشته كوه ها ي البرز واقع شده است ا ما اشاره  به اين نكته كه سميرم بر روي رود  زاب كو چك واقع  شده جاي تعمق  و بررسي  بيشتري دارد . بر اساس نظر لسترنج رود  زاب كوچك در قسمت شرقي دجله واقع است.  به نظر مي رسد نامي از منطقه سميرم در اين حدود  نَه دركتاب لسترنج و نَه در هيچ كتاب جغرافيا يي نيامده است و با توجه به اشاره دياكونف به سميرم دركوهپايه هاي زاگرس و همچنين  تأكيد لسترنج براينكه اسم نهرهاي (از اب بالا و پايين)در زمانهاي مختلف تغيير پيد ا نموده است به نظر مي رسد كه  سميرم كنوني  در استان فارس همان  سميرمي مي با شد كه سلاله اكد آنجا را تسخير نموده اند البته با توجه به دامنه فتوحات ا ين سلسله ها به ويژه اكديها كه از مناطق تحت تسلط عيلام تا اروميه را به تسخير آورده  بودند ، فتح سميرم چندان دور از ذهن به نظر نمي رسد. با آشكارتر شدن  زواياي پنهان تاريخ ايران و وجود آثار كتبي و باستان شناسي ،  بسياري از  ويژگي ها و وقايع  تاريخي ايران بازگو و به رشته تحرير در آمده و قد مت تاريخي  و آثار متعدد اجتماعي اين خطه نيز  بر همگان آشكار گرديده است . در سال 1341 هجري شمسي  پر فسورو اند نبرگ بلژ يكي براي ادامه بررسيهاي تاريخي و باستان  شناسي خود به ايران آمده و در نامه مورخ 2 ديما ه 1341 شمسي نتايج سفر خود را  به  رشته تحرير در آورده كه  قسمتي ا ز آن كه  مربوط  به آثار به جاما نده در شهرستان سميرم مي باشد به شرح ذيل است :

1. اطلاع بر  وجود نيا يشگاه مهم  و معتبري از دوره ساسانيان  و نوشته پهلو ي در تنگ جلو شهرستان سمير م .                                    

  2.پنج پايه جايگاه آتش در شهر سميرم .

3.پنجمين  ميل  سنگي  بر روي تپه اي  طبيعي در مشرق سميرم  و در فاصله كيلو وجود دا شت كه آن نيز ا ندازه گيري و عكس برد اري شد . اين ميل مهم  زيارتگا ه مردم  حول وحوش بوده است .

اما  شايد  يكي از بناهاي مهم تاريخي  بجا مانده در اطراف  سميرم قلعه سنگي يا دژ بهمن مي باشد لسترنج : شهر برك را قلعه كهن  بهمن قلمداد كرده است  و اين قلعه در يك مايلي جنوب شهر فرك قرا ر دارد  در اين صورت با  توجه به اين كه فرك در سه منزلي جنوب  خاوري دارا بگرد قرار دارد منطبق با قلعه سنگي سميرم نمي باشد اما در كتاب اقليم پارس آمده است  ”  كه اين قلعه بين راه كمه به سميرم در دَه كيلو متري جاده فرعي ازده حنا قرار دارد و شامل يك قلعه سنگي بزرگي در بالاي كوه مرتفعي مي باشد .”

در كمر اين كوه كتيبه اي لايقرا ء ديده مي شود  و بالاي كوه دو حوض بزرگي كه در سنگ كنده شده بود وجود داشت  كه گويا مخازن آب ساكنين قلعه بوده است هر يك از اين مخازن سنگي داراي 11 متر  و طول 30/4 متر عمق  و30/3   عمق و13 عدد  پله بود كه طول هر كدام از پله ها 70 سانتيمتر  وعرض آنها  28 سا نتيمتر وبلندي هر يك 25 سا نتيمتر بود .در قله كوه كه  به نام دژ بهمن ناميده ميشود  بر روي 4ستون  سنگي كه در چهار طرف سطح فوقاني كوه قرار دارد  كتيبه هائي  برجسته وگود نقر شده است در صخره جنوب  شرقي در كنار سنگ نبشته اي  به خط پهلوي  ساساني حوضچه اي كنده شده  سنگ نبشته  به  خط پهلوي در پنج سطر و در كنار آن چند  سنگ نبشته ديگر به خط عربي ديده مي شود . در قله سنگي آثار وبقاياي صنا يع دستي به وفور مشاهده شده وبسياري از ساكنين محل شاهد استخر اج متعدد اين آثار از دل خاك منطقه  بوده اند . اگر چه نزولا ت آسماني وحوادث طبيعي سبب ناخوانا شد ن كتيبه ها وسنگ نبشته ها شده اند ولي يقينا” با بذل توجه خاص پرده از واقعيت هاي تاريخي محل بردا شته  خواهد شد . صرف نظر از قله سنگي مردم منطقه سميرم به  آثار تاريخي  متعلق  به ايران  باستان در نواحي ديگر منطقه ازجمله تخت سليمان اشاره مي كنند كه اين موضوع  بررسي هاي جامع تري ر ا طلب مي نمايد . يكي ا ز آثار تاريخي  به دست آمده در سميرم آتشدان سنگي مربوط به عهد هخامنشيان است . كه حكايت از قدمت تاريخ وتحول در زندگي مردم سميرم دارد . چنان كه پيشتر آمد با توجه به كمبود منابع و مآخذ  شرح  سوابق  و حوادث  و قدمت  سميرم در ازمنه بسيار گذشته كاري ، بس مشكل است اما شواهد وقرائن و اقوال چشم انداز روشني را مي گشايد  كه  با تلاش و امداد علوم مرتبط يقينا مي توان به نتايجي نائل آمده  و ابهامت سايه افكنده براين قسمت از تاريخ سميرم را روشن نمود .

 

 

 

آرشیو مطالب...


تصاویر مربوطه

Phoenix:تصویر0 از 24تصویرPhoenix:تصویر1 از 24تصویرPhoenix:تصویر2 از 24تصویرPhoenix:تصویر3 از 24تصویر
Phoenix:تصویر4 از 24تصویرPhoenix:تصویر5 از 24تصویرPhoenix:تصویر6 از 24تصویرPhoenix:تصویر7 از 24تصویر
Phoenix:تصویر8 از 24تصویرPhoenix:تصویر9 از 24تصویرPhoenix:تصویر10 از 24تصویرPhoenix:تصویر11 از 24تصویر
Phoenix:تصویر12 از 24تصویرPhoenix:تصویر13 از 24تصویرPhoenix:تصویر14 از 24تصویرPhoenix:تصویر15 از 24تصویر
Phoenix:تصویر16 از 24تصویرPhoenix:تصویر17 از 24تصویرPhoenix:تصویر18 از 24تصویرPhoenix:تصویر19 از 24تصویر
Phoenix:تصویر20 از 24تصویرPhoenix:تصویر21 از 24تصویرPhoenix:تصویر22 از 24تصویرPhoenix:تصویر23 از 24تصویر

 

 تمامی حقوق این سایت متعلق به دانشگاه آزاد اسلامی واحد سمیرم است 

  آدرس دانشگاه | نقشه هوایی دانشگاه شماره های تماس | ارتباط مستقیم با رئیس واحد